Chủ Nhật, 4 tháng 7, 2021

CÂU CHUYỆN BẤT NGỜ PHÍA SAU BỨC ẢNH GÂY CHẤN ĐỘNG THẾ GIỚI

 


Bác sĩ Zbigniew Religa đã ra đi nhưng bệnh nhân mà ông đã cứu sống và bức ảnh ghi lại khoảnh khắc lịch sử của nền y học vẫn còn sống mãi.


Bức ảnh này được nhiếp ảnh gia người Mỹ James Stansfield chụp lại vào tháng 8/1987. Có lẽ anh sẽ không bao giờ ngờ được thành quả của mình đã làm thay đổi cả thế giới khi được công bố. Khoảnh khắc lịch sử trong bức ảnh còn được kênh National Geographic bình chọn là tấm ảnh đẹp nhất của năm 1987.


Trong tấm ảnh là một bác sĩ đang ngồi nghỉ cạnh giường bệnh nhân sau ca phẫu thuật ghép tim đầu tiên trên thế giới và cũng là ca phẫu thuật làm thay đổi nền y học cũng như cuộc sống của hàng triệu người sau này.


Tuy nhiên, phía sau bức ảnh lịch sử ấy là cả một câu chuyện đầy ý nghĩa mà nhân vật chính là bác sĩ Zbigniew Religa, người Ba Lan.


Năm 1963, Religa học xong Đại học Y khoa Warszawa. Năm 1973, ông đến thăm thành phố New York để học hỏi về cách phẫu thuật mạch máu, và năm 1975 ông đã được đào tạo về phẫu thuật tim tại Detroit.


Năm 1985, ông là người thực hiện ca mổ ghép tim đầu tiên ở Ba Lan. Chỉ hai năm sau, khi đang làm Trưởng khoa Tim mạch tại Zabrze, ông đã quyết định tiến hành phẫu thuật cho bệnh nhân Tadeusz Zitkevits, 61 tuổi sau khi người này bị nhiều bác sĩ khác từ chối do tuổi quá cao. Tỷ lệ thành công của ca phẫu thuật là rất thấp, nếu không nói là bất khả thi.

2 năm trôi qua, khi tìm được quả tim phù hợp với bệnh nhân, bác sĩ Regila ngay lập tức lên lịch phẫu thuật. Ông cùng đội ngũ y bác sĩ của mình đã tiến hành phẫu thuật suốt 23 tiếng đồng hồ không ngủ nghỉ.


Sau khi kết thúc cuộc chiến giành sự sống, bác sĩ Religa thay vì nghỉ ngơi đã ngồi im lặng bên cạnh giường bệnh nhân để chờ đợi dấu hiệu sự sống. Ở phía góc phòng, một nữ y tá dường như đã kiệt sức, nằm ngủ ngay trên sàn giữa những trang thiết bị y tế ngổn ngang. Tất cả khoảnh khắc, cảm xúc của những y bác sĩ đã được nhiếp ảnh gia James Stanfield ghi trọn. Ông cho biết ngày hôm sau, bệnh nhân đã hồi phục và cảm thấy khỏe mạnh trở lại.


Một câu chuyện khác nữa mà nhiều người vẫn chưa hề biết tới về những khó khăn mà vị bác sĩ đầy tài năng và y đức đã phải trải qua để có thể tiến hành ca ghép tim quan trọng.

Vào thời điểm quyết định phẫu thuật ghép tim, ông đã bị nhiều người phản đối vì tin rằng hành động đó là hủy hoại một phần cơ thể con người. Tất cả các bác sĩ và bệnh viện khác đều lo lắng sẽ bị tước giấy phép hành nghề nếu tiếp tục phẫu thuật và sợ rằng sẽ không thành công.


Không có nguồn hỗ trợ tài chính hay nguồn lực nào, bác sĩ và nhóm của ông đã tự gây quỹ riêng. Vượt qua mọi trở ngại, họ đã thành công và làm nên dấu ấn không ai có thể quên. Bác sĩ Religa đã cho thấy một khía cạnh khác của y học hiện đại và chứng minh rằng không gì là không thể.


Sau ca ghép tim này, bác sĩ Regila cống hiến cho ngành y của đất nước cho tới khi qua đời vào ngày 8/3/ 2009 vì bệnh ung thư phổi. Đám tang của ông đã được phát sóng trực tiếp trên truyền hình. Cả nhiếp ảnh gia James và bệnh nhân Zitkevits Tadeusz đều có mặt chứng kiến giây phút chia ly, trên tay cầm bức ảnh chụp lại giây phút trong phòng mổ ngày hôm đó.


Đến năm 2006, ông Zitkevits Tadeusz đã 90 tuổi và vẫn luôn giữ tấm hình giống như bùa hộ mệnh của mình. Mặc dù trái tim của bác sĩ Zbigniew Religa đã ngừng đập nhưng trái tim của bệnh nhân mà ông đã cứu sống vẫn khỏe mạnh tới bây giờ.


Sưu tầm




Thứ Bảy, 3 tháng 7, 2021

LOẠI GẠO CÓ KHẢ NĂNG GÂY UNG THƯ CAO BẬC NHẤT, WHO ĐÃ CẢNH BÁO TỪ LÂU NHƯNG NHIỀU GIA ĐÌNH VẪN CỐ TIÊU THỤ

 


Không phải cứ là gạo thì sẽ tốt. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) có một loại gạo có thể gây ung thư cho người ăn, đó là gạo bị mốc.


Gạo là lương thực quen thuộc của người dân các nước Đông Nam Á, trong đó có cả Việt Nam. Gạo có độ mềm, dẻo, ngọt, giàu tinh bột... do đó so với các loại thực phẩm khác, chúng giúp cơ thể khỏe khoắn, giàu năng lượng và no lâu hơn.

Tuy nhiên, theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) có một loại gạo có thể gây ung thư cho người ăn đó là gạo bị mốc.

Không phải loại gạo nào chuyển sang màu vàng cũng là gạo mốc. Theo ông Wang Silu, một thanh tra thực phẩm cấp cao của Trung Quốc cho biết: Trong nhiều trường hợp, gạo chuyển màu vàng là do già cỗi, dẫn đến suy giảm giá trị dinh dưỡng.

Tuy nhiên khi gạo từ trắng chuyển sang vàng, một thời gian sau có màu xanh lá cây thì chứng tỏ đã chứa nấm mốc, cần cảnh giác với việc gạo đã nhiếm nấm Aspergillus flavus - loại nấm sản sinh ra độc tố aflatoxin có khả năng gây bệnh ung thư gan.

Aflatoxin được WHO xếp vào nhóm gây ung thư số 1 - là nhóm đầy đủ bằng chứng để khẳng định có gây ung thư cho con người. Khi quan sát bằng mắt thường, nấm aspergillus thường có màu xanh lá cây, aspergillus sản sinh aflatoxin không mùi, không vị, không màu.

Nhiều người thấy gạo mốc thường cho rằng chỉ cần vo sạch, nấu chín là sẽ có thể loại bỏ hết độc tố. Xong theo WHO, nhiệt độ để có thể tiêu diệt aflatoxin là 280 độ C, chính vì thế phương pháp nấu và chế biến thông thường không thể phá hủy độc tính của chất độc này.

WHO đánh giá aflatoxin là một chất gây ung thư mạnh và có thể ảnh hưởng đến tất cả các cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là gan và thận. Chúng gây ra bệnh ung thư gan, khả năng aflatoxin gây ung thư gan được tăng lên đáng kể nếu bạn là người đang nhiễm virus viêm gan B (HBV).

Theo WHO, aflatoxin thường xuất hiện ở các cây lương thực chính như gạo, ngô, lạc, ngũ cốc... Cây lương thực có thể bị ô nhiễm cả trước và sau khi thu hoạch. Ô nhiễm trước thu hoạch với aflatoxin chủ yếu là ở ngô, đậu phộng... Ô nhiễm sau thu hoạch có thể được tìm thấy trong một loạt các loại cây trồng khác như cà phê, gạo...

Gạo khi được lưu trữ không đúng cách trong các điều kiện kém cũng góp phần khiến nấm mốc phát triển (ví dụ nơi ẩm thấp, ấm nóng).

WHO khuyến cáo cách tiêu thụ ngũ cốc để tránh nhiễm aflatoxin

Các loại thực phẩm nhiễm nấm mốc như gạo mốc, ngô mốc, lạc mốc... có khả năng chứa aflatoxin và gây hại cho sức khỏe khi tiêu thụ. Đáng nói, các nấm mốc không chỉ phát triển trên bề mặt mà còn thâm nhập sâu vào trong thực phẩm.

Để giảm tiếp xúc với aflatoxin, WHO khuyến cáo người tiêu dùng nên:

1. Cẩn thận kiểm tra ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt trước khi dùng. Kiên quyết vứt bỏ tất cả các thực phẩm bị mốc, đổi màu hoặc teo nhỏ.

2. Khi đi mua hàng nên lựa chọn các loại ngũ cốc và các loại hạt càng tươi càng tốt. Được trồng càng gần nhà càng tốt và không được vận chuyển trong một thời gian dài.

3. Chỉ mua các sản phẩm ngũ cốc chế biến sẵn ở những thương hiệu uy tín bởi aflatoxin không hoàn toàn bị tiêu diệt bởi quá trình chế biến hoặc rang.

4. Khi mua gạo, ngô, khoai, lạc về nhà với số lượng lớn, các gia đình cần bảo quản chúng đúng cách. Tránh để nơi quá ẩm thấp, không để quá lâu trong nhà...

(Nguồn: Sohu, Sina, WHO)

Thứ Sáu, 2 tháng 7, 2021

"QUÁI VẬT" DELTA MANG "CƠN ÁC MỘNG" COVID-19 TRỞ LẠI KHẮP THẾ GIỚI

 


Biến thể Delta đang nhấn chìm nhiều khu vực trên thế giới trong các đợt bùng phát dịch mới, bao gồm cả những nước từng được xem là hình mẫu thành công trong việc chống Covid-19.

Tại Indonesia, những người đào mộ làm việc thâu đêm khi các ca tử vong vì Covid-19 tăng vọt do nguồn cung ôxy và vắc xin bị thiếu hụt.

Tại châu Âu, các quốc gia đóng cửa một lần nữa, với các biện pháp kiểm dịch và cấm đi lại.

Tại Bangladesh, hàng loạt lao động nhập cư ồ ạt tháo chạy khỏi thành phố ngay trước khi lệnh phong tỏa được áp đặt, đe dọa mang mầm bệnh về những ngôi làng nghèo khó tại quê nhà của họ.

Tại các quốc gia như Hàn Quốc và Israel, những nơi từng được cho là đã thành công trong việc đối phó với đại dịch Covid-19, các ổ dịch mới đang sinh sôi nảy nở.

Giới chức y tế Trung Quốc ngày 28/6 thông báo họ sẽ xây dựng một trung tâm cách ly khổng lồ với 5.000 giường cho du khách quốc tế.

Australia cũng yêu cầu hàng triệu người dân ở yên trong nhà.

Một năm rưỡi kể từ khi Covid-19 bắt đầu bùng phát trên quy mô toàn cầu với số ca nhiễm tăng theo cấp số nhân, đại dịch đang gia tăng trở lại ở nhiều khu vực rộng lớn trên thế giới, phần lớn là do các biến thể mới, đặc biệt là biến thể Delta lần đầu tiên được xác định ở Ấn Độ với khả năng lây lan chóng mặt.

Từ châu Phi đến châu Á, các quốc gia đang ghi nhận số ca nhiễm và tử vong vì Covid-19 cao kỷ lục, trong bối cảnh các quốc gia giàu có hơn với tỷ lệ tiêm chủng cao đã mất cảnh giác, phớt lờ việc đeo khẩu trang và say sưa với cuộc sống trở lại bình thường.

"Quái vật" biến thể mới

Các nhà khoa học tin rằng Delta, biến thể được coi là "quái vật", có nguy cơ lây nhiễm cao gấp 2 lần so với chủng virus corona ban đầu. Giới chức y tế cảnh báo biến thể này còn có khả năng lây nhiễm cho cả những người đã được tiêm chủng vắc xin.

Các nhóm dân cư chưa được tiêm chủng, cho dù ở Ấn Độ hay Indiana (Mỹ), đều có thể trở thành "nơi ươm mầm" cho các biến thể mới phát triển theo cách đáng ngạc nhiên và nguy hiểm. Ngoài biến thể Delta, các nhà nghiên cứu còn phát hiện thêm Delta Plus, Gamma và Lambda.

"Chúng ta đang trong cuộc chạy đua chống lại sự lây lan của các biến thể virus", Giáo sư Kim Woo-joo, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm tại Bệnh viện Đại học Guro, Seoul, cho biết.

Các cuộc tranh luận chính trị từng diễn ra từ Malaysia đến Seychelles về việc liệu có nên thực hiện các biện pháp tái phong tỏa và đeo khẩu trang, cũng bắt đầu nổ ra ở các quốc gia có nguồn lực chống dịch tốt hơn, bao gồm cả nguồn vắc xin dồi dào.

Ngày 28/6, giới chức y tế ở Los Angeles (Mỹ), nơi ghi nhận các ca nhiễm biến thể Delta gia tăng, đã kêu gọi người dân, bao gồm cả những người đã được tiêm chủng, đeo khẩu trang trong nhà.

Những hình ảnh về các phòng bệnh quá tải và bác sĩ kiệt sức tại Nepal và Kenya đã gợi nhắc lại những ký ức khủng khiếp từng xảy ra tại các nước phương Tây trước đây, trong giai đoạn đỉnh điểm của dịch bệnh.

Hầu hết các loại vắc xin hiện nay dường như đều đạt hiệu quả trong việc chống lại biến thể Delta. Nghiên cứu ban đầu chỉ ra rằng những người bị nhiễm biến thể này thường sẽ phát triển thành các ca bệnh nhẹ hoặc không có triệu chứng.

Tuy nhiên, ngay cả ở những quốc gia giàu có nhất - ngoại trừ một số quốc gia có dân số nhỏ - chưa đầy một nửa số dân số được tiêm chủng đầy đủ. Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh các biến thể mới đang lan rộng, cần gia tăng mạnh mẽ tỷ lệ tiêm chủng, đồng thời tiếp tục áp dụng các biện pháp phòng ngừa để kiểm soát đại dịch.

Ác mộng quay trở lại

Khói lại bốc lên từ các lò hỏa táng ở các quốc gia kém phát triển, khoét sâu thêm khoảng cách giàu nghèo trên thế giới. Bất chấp những lời hứa hẹn của các lãnh đạo thế giới, sự bất bình đẳng gia tăng trong việc phát triển kinh tế, hệ thống chăm sóc sức khỏe và tiếp cận vắc xin đã khiến cho đợt dịch mới bùng phát mạnh hơn và nguy hiểm hơn.

Đại dịch Covid-19 vẫn đang chứng minh rằng, chừng nào một khu vực còn bị ảnh hưởng, thì không nơi nào trên thế giới có thể an toàn.

Khi biến thể Delta tàn phá ở Ấn Độ vào mùa xuân năm nay, giết chết hơn 200.000 người và làm tê liệt nền kinh tế nước này, nó cũng xâm nhập qua biên giới quốc gia khác. Biến thể này đã lây nhiễm cho những người leo núi trên đỉnh Everest, người biểu tình ở Myanmar và du khách đến sân bay Heathrow của London (Anh).

Cho đến nay, biến thể Delta đã được phát hiện ở ít nhất 85 quốc gia và là chủng virus "phủ sóng" khắp các khu vực ở châu Âu, châu Á và châu Phi.

Khả năng lây nhiễm dữ dội của biến thể Delta đã được chứng minh trong đợt bùng phát dịch ở Indonesia, quốc gia đông dân thứ 4 trên thế giới.

Vào tháng 5, số ca mắc Covid-19 ở Indonesia đã xuống mức thấp nhất kể từ khi nước này bị ảnh hưởng bởi đại dịch hồi năm ngoái. Nhưng tới cuối tháng 6, Indonesia đã ghi nhận số ca nhiễm kỷ lục khi biến thể Delta bùng phát sau kỳ nghỉ lễ của người Hồi giáo.

Liên đoàn Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế gần đây cảnh báo, Indonesia đang ở "bờ vực của thảm họa".

Cũng trong tháng 5, Bồ Đào Nha đã cố gắng hồi sinh ngành du lịch bằng cách chào đón du khách từ Anh, bất chấp các báo cáo về sự lây lan của biến thể Delta ở đó. Trong vòng vài tuần, chính phủ Anh đã thiết lập biện pháp cách ly đối với những du khách từ Bồ Đào Nha, bao gồm cả những người đi nghỉ từ Bồ Đào Nha trở về.

Khi số ca nhiễm biến thể Delta tăng mạnh, Lisbon đã áp lệnh phong tỏa, thậm chí Đức còn coi Bồ Đào Nha là "vùng biến thể của virus". Giờ đây, Bồ Đào Nha không còn chào đón khách du lịch và yêu cầu những du khách Anh chưa được tiêm phòng phải cách ly.

Tại những khu vực khác, quá khứ u ám của đại dịch Covid-19 đang lặp lại với tốc độ chóng mặt.

Tại Bangladesh, các nhà khoa học phát hiện ra rằng gần 70% mẫu virus corona từ thủ đô Dhaka, được lấy từ ngày 25/5 đến ngày 7/6, là biến thể Delta. Bangladesh tiếp tục ghi nhận số ca nhiễm trong ngày cao nhất từ trước đến nay.

Bất chấp những lời hứa hẹn từ nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế, việc cung cấp vắc xin đến Bangladesh vẫn chưa đạt kết quả. Chưa đầy 3% người Bangladesh được tiêm chủng đầy đủ.

Thành Đạt

Theo New York Times, Reuters

TRỜI XANH (Thơ xướng hoạ)

 


TRỜI XANH nđt
Trời xanh phủ kín vạn thiên hà,
Vẫn chiếu đêm ngày rộn nẻo Ta. (*)
Hạ đến vườn lan bày ửng ngõ,
Thu về dãy cúc trổ đầy hoa.
Mưa dầm cỏ mục rồi tươi mướt.
Hạn hán rừng trơ cũng thẳm ngà,
Dẫu khó lòng vui đừng bỏ mặc,
Bên đời mãi dạo bản tình ca.
2021
Minh Đạo
-----------------------------
(*)Cõi ta-bà
Ta-bà là chu kỳ của sự hiện hữu (sự sinh, sự sống và cái chết) chi phối bởi nghiệp (karma). Đấy là chiếc bánh xe của khổ đau hình thành từ các hiện tượng của sự hiện hữu.
Bài hoạ:
GẶP PHÁP ĐỜI VUI
Nhận nẻo trần gian nỗi ái hà, (*)
Quay về tánh lặng ở đời ta…
Đầy duyên thuận cảnh tìm nơi đến…
Đủ hạnh qui nguồn vỡ tướng ra …
Liễu huệ rèn tâm thì lý tỏ,
Cầu kinh thấu lẽ để nhân hoà.
Môi cười thức dậy… buông sầu khổ,
Ngắn gọn như vầy chẳng nghĩ xa!
Viên Minh (kính hoạ)
--------------------
(*) 愛河 ái hà

Đình Diệm (Kính hoạ)

DẠO THI CA

Hồi sinh vạn kiếp ấy hằng hà
Hiện hiện bày bày lắm cảnh Ta
Phượng nở ve ngân ra rã ngõ
Thu tràn lá rụng trải vườn hoa
Lênh đênh biển thức say bờ ngọc
Quanh quẩn lòng dâu đắm bến ngà
Vẫn biết hư duyên an phần vậy
Bên đời thanh thản dạo thi ca.
Đình Diệm Hương Thềm Mây – 2.7.2021

Hau Nguyenduc
VỖ MẠN THUYỀN CA
Trông ra mờ mịt khắp giang hà
Là bóng thuyền xuôi hay bóng ta
Bàng bạc khói mây sầu cổ độ
Lênh đênh sông nước dạt phù hoa
Khuya ngờ sáo vọng hồn tre trúc
Đò nuối trăng soi vóc ngọc ngà
Âm huyễn, bóng mờ, sương khói tạnh
Đạo nhân ngồi vỗ mạn thuyền ca

Đặng Hữu Ý Hau Nguyenduc

Nguyễn Như Nhiên
DIỆU PHÁP CHIẾU SOI nđt

Trời quang nhật chiếu phủ sơn hà
Diệu pháp bao trùm ổn cõi Ta (*)
Giữ đạo cầu kinh tìm hướng tỏ
Nương đời nhớ kệ hiểu nhìn xa
Muôn phần gắng học dù tuy đã
Vạn kiếp nguyền tu phải miễn đà
Hãy mở niềm tin đừng phó mặc
Đường về xứ Phật trải ngàn hoa.
2/7/2021
Nguyễn Như Nhiên (kính hoạ)
------------------
(*) Cõi Ta bà

BIẾT CÁCH ĂN NÓI GIA ĐÌNH SẼ NGÀY CÀNG HÒA THUẬN, HẠNH PHÚC

 


Với người ngoài ta thường khách khí nhưng đối với người trong nhà thì lại chẳng kiêng nể điều chi. Nhưng gia đình không phải là tượng đài kiên cố chẳng thể quật ngã, hạnh phúc ấy cũng luôn cần được vun vén từ những việc đơn giản nhất.

Con cái đối với cha mẹ: Lòng biết ơn quan trọng hơn sự oán trách

Dẫu rằng cha mẹ chẳng thể cho chúng ta tất cả mọi thứ trên đời, nhưng những gì cha mẹ dành cho chúng ta chắc chắn là tốt nhất. Dẫu giàu hay nghèo thì cha mẹ đều sẽ dành trọn trái tim yêu thương và tất cả những gì mình có cho con cái.

Đừng oán trách rằng “Cha nên làm một người cha như thế này, mẹ nên làm một người mẹ như thế kia…”. Nếu cha mẹ bạn không thể thỏa mãn nhu cầu vật chất của bạn thì xin đừng quên rằng mẹ đã phải mang nặng đẻ đau, thai nghén 9 tháng 10 ngày, dùng cả sinh mệnh của mình mà vượt cạn để bạn có mặt trên cõi đời.

Mẹ vất vả cho con bú mớn. Cha nặng gánh vì mưu sinh, kiếm tiền nuôi vợ con. Từ ngày bạn có mặt trên thế gian, cha mẹ chẳng lúc nào nguôi lo nghĩ về tương lai của bạn. Cha mẹ dồn hết tâm huyết dưỡng dục bạn thành người. Đến khi con cái trưởng thành, ngoảnh lại cha mẹ đầu đã hai thứ tóc, nếp nhăn cũng in hằn trên khóe mắt.

Vì thời đại đổi khác, tư tưởng đổi khác, cách tiếp nhận giáo dục cũng đổi khác nên giữa con cái và cha mẹ sẽ luôn có những điểm khác biệt về quan điểm và cách nghĩ. Hơn nữa ai nấy đều có những trải nghiệm khác nhau.

Do đó đừng chán ghét và chê bai cha mẹ cổ hủ, lạc hậu hay oán trách cha mẹ quê mùa. Hãy tôn trọng, thấu hiểu và chia sẻ với cha mẹ nhiều hơn, khiêm nhường và biết ơn nhiều hơn một chút.

Đừng oán trách mà nên yêu thương nhiều hơn nếu bị cha mẹ càm ràm

Không ít người không thể chịu đựng nổi những lời càm ràm của cha mẹ, thậm chí còn trách mắng cha mẹ vì điều này. Kỳ thực những lời càm ràm này là vì cha mẹ yêu thương và lo lắng cho bạn. Cha mẹ dặn dò bạn phải ăn cơm đúng giờ vì sợ bạn đói lả. Cha mẹ nhất quyết muốn bạn mặc thêm một chiếc áo vì sợ bạn mặc phong phanh sẽ bị nhiễm lạnh.

Bởi lẽ họ thực lòng lo lắng cho bạn. “Tay đứt thì ruột xót”, cha mẹ sẽ chẳng thể an lòng vì sợ “khúc ruột” của mình sẽ bị đói, sẽ bị khát, đang khô héo hay bị tổn thương. Chắc chắn là sẽ không ai “rỗi hơi” mà đi càm ràm về một người mình chẳng để tâm.

Russell, một triết học gia người Anh nói: “Sở dĩ gia đình quan trọng chủ yếu là vì nó khiến cha mẹ cảm nhận được tình cảm ấm áp trong tim”. Trong “Thi kinh” cũng nói “Thương thay cha mẹ, vất vả sinh ta” (Ai ai phụ mẫu, sinh ngã cù lao). Gia đình luôn cần những trái tim yêu thương và đong đầy lòng biết ơn của con cái.

Con người chẳng ai có thể vượt khỏi vòng tròn sinh tử. Cha mẹ cũng chẳng thể sống với chúng ta trọn vẹn một đời.

Màu thời gian sẽ phủ đầy trên mái tóc mẹ cha. Cha mẹ ngày một già đi, đôi chân yếu hơn, chiếc lưng không còn thẳng nữa. Thời gian như dòng sông chảy mãi, một đi không trở lại.

Chúng ta cũng đâu có nhiều thời gian và cơ hội để bù đắp lại những hối tiếc trong lòng mình. Vậy nên khi vẫn còn trông thấy gương mặt, bóng hình của cha mẹ, nghe được giọng nói của cha mẹ, hãy yêu thương, bao dung và tận tâm chăm sóc cha mẹ.

Cổ nhân có câu: “Trăm đức hiếu đứng đầu”, hiếu thuận là nền tảng đầu tiên trong trăm ngàn đức hạnh. Hiếu thuận đó không chỉ là xây nhà cao cửa rộng, cung phụng cha mẹ có một cuộc sống vật chất đủ đầy, mà quan trọng hơn là nói năng nhã nhặn với cha mẹ, có thể đứng từ góc độ của cha mẹ mà suy ngẫm, thấu hiểu cho sự bất an của cha mẹ, vỗ về những âu lo của cha mẹ.

Không nên nói những lời oán trách cha mẹ, cũng đừng tùy tiện nổi giận khiến cha mẹ thêm phiền lòng. Hãy nói nhiều hơn những lời quan tâm và biết ơn với một thái độ an hòa.

Bởi lẽ, lời nói của bạn có sức mạnh. Vì cha mẹ quan tâm đến bạn nên cha mẹ coi trọng lời nói của bạn. “Lời nói chẳng mất tiền mua. Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”. Hãy mỉm cười và nói năng nhẹ nhàng, từ tốn với cha mẹ, điềm tĩnh nhưng không lạnh lùng, kiên định nhưng không cứng nhắc.

Muốn gia đình hạnh phục chúng ta cần yêu thương nhiều hơn, thấu hiểu nhiều hơn và học cách tôn trọng và bày tỏ tình cảm qua lời nói. Vì gia đình yêu thương bạn nên từng lời nói của bạn mới trở nên vô cùng quan trọng với họ. Vậy nên mỗi lời chúng ta nói ra đều cần phải đắn đo, suy xét cẩn thận.

“Hữu duyên thiên ý năng tương ngộ, vô duyên đối diện bất tương phùng”. Kiếp này có duyên sống chung một nhà đâu phải chuyện ngẫu nhiên và giản đơn. Thế gian có triệu triệu con người, nhưng người thân được mấy ai? Hàng ngày họ vẫn bước ngang qua cuộc đời bạn, có thể chợt gặp gỡ, chợt hội ngộ rồi lại vội vàng chạy theo cuộc sống của riêng mình.

Khi bạn mệt mỏi cần một bờ vai nương tựa, khi bạn gặp khó nạn và tổn thương ai sẽ là những người quan tâm đến bạn? Chỉ có vợ chồng, cha mẹ, con cái mới luôn sẵn sàng dừng bước, giang rộng vòng tay ôm lấy bạn, chở che và nâng đỡ cho bạn. Hãy trân trọng mối nhân duyên này, bao dung với người thân và bắt đầu bằng những lời yêu thương và bày tỏ lòng biết ơn với họ.

Theo: Vandieuhay

Thứ Tư, 30 tháng 6, 2021

ĐÂY THỰC SỰ LÀ TIN RẤT VUI CHO NGƯỜI YÊU THÍCH CÀ PHÊ

 


Đó là cữ cà phê sáng của bạn có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh gan và giúp bệnh nhân gan giảm nguy cơ tử vong, theo Healthline.

Nghiên cứu mới từ Anh đã phát hiện ra rằng uống cà phê giúp giảm nguy cơ mắc bệnh gan mạn tính và các bệnh về gan khác.
Nghiên cứu, được công bố trên tạp chí BMC Public Health ngày 22.6 vừa qua, cho thấy những người uống cà phê đã giảm 21% nguy cơ mắc bệnh gan và giảm đến 49% nguy cơ tử vong do bệnh gan mạn tính.
Tác dụng lớn nhất là ở mức 4 tách cà phê mỗi ngày và biểu hiện rõ ràng nhất ở những người uống cà phê xay hơn là cà phê hòa tan, theo Healthline.
Nghiên cứu này càng bổ sung thêm bằng chứng cho thấy cà phê tốt cho gan.
Các nhà nghiên cứu vẫn đang tìm hiểu cà phê chống lại bệnh gan bằng cách nào, nhưng họ nghĩ rằng có lẽ nhờ cà phê có đặc tính chống viêm hoặc chống xơ hóa.

Cà phê làm giảm nguy cơ mắc bệnh gan

Các nhà nghiên cứu đã đánh giá dữ liệu sức khỏe của 495.585 người được theo dõi trong trung bình 10 năm.
Trong đó, có 78% số người uống các loại cà phê xay, cà phê hòa tan có chứa caffein, hoặc cà phê không chứa caffein và 22% không uống cà phê.
Trong suốt quá trình nghiên cứu, có 3.600 trường hợp mắc bệnh gan mạn tính hoặc gan nhiễm mỡ.
Cũng có 184 trường hợp ung thư biểu mô tế bào gan - một loại ung thư gan.
Kết quả cho thấy, những người uống cà phê trong nghiên cứu đã giảm được 21% nguy cơ phát triển bệnh gan mạn tính và giảm 20% nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ, theo Healthline.
Tuyệt vời hơn, những bệnh nhân mắc bệnh gan mạn tính, nếu uống cà phê cũng giảm 49% nguy cơ tử vong sớm.
Những lợi ích này biểu hiện rõ nhất ở những người uống cà phê xay có chứa caffein. Mặc dù cà phê hòa tan và cà phê đã khử caffein đều có tác dụng, nhưng cà phê xay có tác dụng lớn nhất.
Theo các nhà nghiên cứu, cà phê xay chứa hàm lượng kahweol và cafestol cao nhất. Đây là 2 thành phần có tác dụng bảo vệ chống lại bệnh gan.
Nghiên cứu cũng cho thấy, các lợi ích sức khỏe giảm dần khi đạt ngưỡng 4 - 5 tách cà phê mỗi ngày, theo Healthline.
Các nhà nghiên cứu cho biết uống cà phê là cách đơn giản dễ làm nhất để giảm nguy cơ phát triển bệnh gan.
Mặc dù tác dụng của cà phê đối với sức khỏe đã được các nghiên cứu trước đây tìm ra, nhưng nghiên cứu này đưa ra bằng chứng thuyết phục nhất cho thấy tiêu thụ cà phê giúp giảm tỷ lệ tử vong do bệnh gan trong một nhóm người lớn, tiến sĩ Joseph Lim, giáo sư, bác sĩ chuyên khoa gan mật của Đại học y khoa Yale Medicine (Mỹ), cho biết.

Tác dụng của cà phê đối với gan

Theo tiến sĩ Albert Do, phó giáo sư bác sĩ chuyên khoa gan mật, giám đốc lâm sàng của chương trình bệnh gan nhiễm mỡ của đại học y khoa Yale Medicine, nghiên cứu này đã làm tăng thêm bằng chứng cho thấy cà phê tốt cho gan.
Những nghiên cứu trước đây cho thấy cà phê làm giảm nguy cơ xơ gan, cải thiện bệnh gan nhiễm mỡ, giảm tỷ lệ nhập viện và tử vong ở bệnh nhân xơ gan, bác sĩ Do cho biết.
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng tiêu thụ cà phê còn giúp hạ thấp men gan, theo Healthline.
Thông thường, men gan cao có thể là dấu hiệu của tình trạng viêm hoặc tổn thương ở gan.
Một đánh giá sâu rộng khác cho thấy uống cà phê có thể giúp bù đắp tổn thương gan do uống quá nhiều rượu, theo Healthline.
Theo tiến sĩ Tamar Taddei, phó giáo sư bác sĩ chuyên khoa gan mật tại Trường Y Yale, rất khó để xác định cà phê chống lại bệnh gan bằng cách nào và tại sao.
Bác sĩ Taddei nói, có thể nhờ đặc tính chống viêm hoặc chống xơ hóa, hai con đường chính và liên quan đến nhau đối với bệnh gan và ung thư gan.
Cũng có thể nhờ các yếu tố khác chưa được xác định. Cần có nhiều nghiên cứu hơn để khám phá cà phê tác động như thế nào và nên chế biến cà phê theo cách nào để cải thiện các vấn đề về gan.
Bác sĩ Taddei cho biết, cần tìm hiểu thêm xem những thành phần nào của cà phê và những công đoạn nào của quá trình chế biến cà phê hạt cà phê cho đến ra thành phẩm là tách cà phê nóng hổi - là có tác dụng đối với gan.

Nên uống bao nhiêu cà phê mỗi ngày?

Bác sĩ Do, chuyên chăm sóc bệnh nhân gan nhiễm mỡ, khuyến nghị 1 - 2 tách cà phê đen không đường mỗi ngày.
Những người bị chứng ợ nóng hoặc các vấn đề về đường tiêu hóa nên giảm bớt.
Ngoài ra, những người bị bệnh tim nặng hoặc huyết áp cao nghiêm trọng nên tránh uống nhiều cà phê nếu nó làm trầm trọng thêm tình trạng của họ, theo Healthline.
Nguon: thanhnien.com

CÓ KHÔNG (Thơ xướng hoạ)

 

Hình internet

CÓ KHÔNG
Đường tu chẳng dễ phải bền lòng,
Trần thế còn nhiều chuyện có không!
Dẫu hiểu cảm thương luôn khó rứt,
Song đành chiêm nghiệm đỡ buồn trông.
Bao đời hạnh chuyển ghìm chưa trọn,
Cả kiếp tâm nguyền giải hổng trong.
Tháng lụn ngày tàn sao vẫn oải,
Phiền nan nghiệp trỗi lại mang chồng.
Minh Đạo

RÕ LÀ KHÔNG (Bài hoạ)
Hiểu được nguồn chơn thỏa tấm lòng,
Nay còn mai mất rõ là không…
Cuộc đời nếm trải luôn ray rứt,
Sự thế vần xoay vẫn ngoái trông!
Khêu ánh đèn thiền soi cõi lặng,
Theo đường đạo pháp giữ tâm trong
Trầm luân mấy độ giờ chưa dứt!
Tập khí dần vơi khổ bớt chồng. (*)
6/2021
Viên Minh
----------------------
(*)Tập khí là thuật ngữ của Phật giáo. Tiếng Phạn, Pali: Vàsana. Tập khí còn có những tên gọi khác như: phiền não tập, dư tập, tàn khí, chủng tử.

THẤU HIỂU ĐỜI (Bài hoạ)
Nguồn chơn thấu hiểu nhẹ cả lòng
Tử tử sinh sinh mệnh vận không
Đã trải vòng đời nào có đợi
Từng qua luân kiếp chẳng chi trông
Duyên lành dẫn lối về tâm lặng
Nghiệp thiện đưa đường đến dạ trong
Giữ ý gìn lòng nơi chánh đạo
Rời xa cõi trược lạc an chồng.
Đình Diệm Hương Thềm Mây 28.6.2021

Nguyễn Như Nhiên
TRẦN GIAN (Bài hoạ)
Đã xuống trần gian gắng thật lòng,
Khi về nẻo mới trắng tay không.
Luyến lưu lỡ đậm thì vơi rứt,
Gắn chặt càng dày chỉ khổ trông.
Kiếp tận suy đời tâm vẫn khuất,
Ngày chầy thấy lẽ dạ chưa trong.
Lênh đênh cõi mộng thêm xao lãng,
Nợ cũ đang mang lại chất chồng…
28/6/2021
Nguyễn Như Nhiên (kính hoạ)

Tịnh Xá Huệ Đăng
THEO VỀ (Bài hoạ)
Nhận hết tham sân chẳng thoả lòng!
Dương trần lận đận… rối còn, không?
Vì vui cõi mộng nên chưa dứt!
Bởi rõ đạo trời cứ mãi trông.
Lập cả đời nầy qui tánh lặng…
Xua dài hận ấy để tâm trong.
Đường về cực lạc nương chân pháp,
Khổ luỵ tai ương sẽ bớt chồng…
28/6/2021
Tịnh Xá Huệ Đăng (Cảm hoạ)

Thứ Ba, 29 tháng 6, 2021

NHỮNG THỰC PHẨM GÂY SƯNG VIÊM KHỚP BẠN CẦN LƯU Ý

 


Bị sưng, viêm khớp ảnh hưởng rất nhiều đến hoạt động bình thường của cuộc sống. Việc hiệu biết và tránh các thực phẩm có thể gây viêm khớp là rất quan trọng.

Cà chua

Cà chua là một phần trong chế độ ăn uống của chúng ta, từ món salad hay các sản phẩm như nước sốt và tương cà. Mặc dù cà chua thường được cho là có tác dụng chống viêm, nhưng các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng một số hợp chất trong cà chua được biết là nguyên nhân gây viêm khớp.

Soda

Các loại đồ uống có ga rất phổ biến, soda và nước trái cây đóng chai là một trong những loại thực phẩm được tiêu thụ nhiều có thể gây viêm vì các chất làm ngọt nhân tạo được thêm vào. Theo Boldsky, đường fructose có trong đồ uống và nước ngọt có thể làm tăng nồng độ axit uric trong máu, góp phần gây viêm khớp.

Đường

Đường ở bất kỳ dạng nào, tự nhiên và tinh chế, bạn đều nên tránh hoàn toàn để tránh tình trạng viêm nhiễm. Chất làm ngọt nhân tạo, kẹo đường và các sản phẩm bánh kẹo có thể dẫn đến béo phì, hơn nữa có thể dẫn đến đau nhức đầu gối do hình thành áp lực trên đầu gối.

Bột tinh chế

Bột tinh chế làm gia tăng lượng đường trong máu có thể dẫn đến việc cơ thể sản xuất ra các hóa chất được gọi là cytokine, có tính chất gây viêm. Vì vậy, cần tránh bánh mì trắng, mì ống và các loại thực phẩm được chế biến từ bột tinh chế.

Thực phẩm chiên

Các axit béo có trong thực phẩm chiên là nguyên nhân gây ra viêm khớp. Thực phẩm chiên rán là nguyên nhân gây ra chứng viêm mãn tính.

Các sản phẩm từ sữa

Hàm lượng protein trong các sản phẩm từ sữa có thể gây viêm khớp. Các sản phẩm từ sữa được biết đến là yếu tố góp phần gây viêm nhiều nhất. Thay vì sữa, hãy chọn bổ sung protein từ thực phẩm có nguồn gốc thực vật.

Thịt đã qua chế biến

Các loại thịt đã qua chế biến có thể gây viêm khớp. Lượng chất béo và calo từ thịt có thể khiến bạn rất dễ bị viêm khớp.

Rượu

Rượu có thể kích hoạt nhiều bệnh, bao gồm cả chứng viêm khớp. Uống rượu thường xuyên và kéo dài có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe và có thể gây viêm nặng.

Dầu ngô

Dầu ngô và các sản phẩm từ ngô có thể dẫn đến viêm khớp. Dầu ngô có chứa axit béo mà khi sử dụng quá mức có thể làm tăng chứng viêm.

Bột ngọt

Bột ngọt trở thành một lựa chọn không tốt cho những người bị viêm khớp và nó có thể làm tăng các triệu chứng của căn bệnh này.

Cà phê

Uống quá nhiều cà phê, chính xác là hơn 3 tách mỗi ngày, có thể gây hại cho đầu gối của bạn. Do đó, bạn nên thay thế cơn thèm cà phê bằng trà xanh hoặc trà đen.

Nguồn thanhnien.com


Thứ Hai, 28 tháng 6, 2021

KINH NGHIỆM KHI TIÊM VACCINE COVID-19

 


Chuẩn bị viết, smartphone có internet, bình tĩnh khi đo huyết áp, sẵn sàng với tác dụng phụ của vaccine là những kinh nghiệm của một người đã tiêm vaccine.

Các khuyến cáo lưu ý trước và sau khi tham gia tiêm chủng đã được Trung tâm Kiểm soát bệnh tật đưa ra, sẵn có trên các phương tiện thông tin đại chúng và cũng thường được gởi kèm theo kênh thông tin cho người được tiêm. Tuy nhiên, các khuyến cáo ấy thường đề cập đến các vấn đề chuyên môn ngành y tế, không đề cập đến những bước chuẩn bị đời thường cần thiết cho đối tượng được tiêm.

Bài viết này, dựa trên kinh nghiệm của người đã được tiêm vaccine. Tôi hy vọng sẽ bổ sung thêm thông tin giúp cho việc tiêm chủng thuận lợi hơn cho cả người được tiêm lẫn đội ngũ y tế và ban tổ chức. Trước khi đi tiêm chủng, bạn cần chuẩn bị gì?

1. Giấy tờ tùy thân gồm CMND và thẻ Bảo hiểm y tế

Yêu cầu mang theo giấy tờ tùy thân như Chứng minh nhân dân/Thẻ căn cước và thẻ Bảo hiểm y tế thường được thông tin trước cho người được tiêm. Tuy nhiên, trong thực tế có nhiều người quên.

Nếu điều này xảy ra, người được tiêm buộc phải quay về nhà lấy khi được yêu cầu xuất trình các giấy tờ trên. Với những người tiêm theo danh sách cơ quan thuộc nhóm đối tượng ưu tiên, cũng có thể bước kiểm tra hai loại giấy tờ trên bị bỏ qua vì BTC đã thẩm định danh sách với đại diện cơ quan. Nhưng "cẩn tắc vô áy náy", người được tiêm vẫn nên mang theo để nhỡ được yêu cầu thì có mà cung cấp.

2. Mang theo một cây bút và điện thoại có kết nối Internet

Mang theo cây bút cho riêng mình để điền thông tin vào các tờ khai là cần thiết. Người được tiêm chủ động việc nhỏ này để khỏi phải mượn, vừa gây phiền hà vừa bị tăng nguy cơ bị nhiễm từ người khác.

Điện thoại kết nối internet là cần, để có thể khai báo online và chụp lại kết quả khai báo để trình BTC trước khi vào khu vực tiêm. Nếu các tờ khai đã nhận qua email thì người được tiêm nên in sẵn và ghi ở nhà, bởi đứng ghi ở vị trí xếp hàng mà không có điểm tựa sẽ rất khó khăn.

Khi điền thông tin tờ khai bệnh thì chỉ ghi thông tin cá nhân thôi, đừng khai báo bệnh trước vì đây là phần của bác sĩ. Nếu ai lỡ khai trước thì phải kê khai lại mới được nộp hồ sơ ở vòng 1.

3. Mang theo một chai nước suối

Sau khi nộp hồ sơ thì sẽ đến lượt đo nhiệt độ. Với nhiều người, sau thời gian đi đường xa, cơ thể dễ bị nóng hơn so với bình thường. Mặt khác, môi trường ở địa điểm cũng có thể gây nóng, khiến nhiệt độ cơ thể có thể cao hơn ngưỡng được tiêm.

Nếu người nào có nhiệt độ cơ thể cao hơn mức chuẩn thì sẽ phải ra ngoài đi lại để hạ nhiệt về mức chuẩn thì mới được vào vòng tiếp. Thực tế có khá nhiều người bị nóng hơn ngưỡng khi đo lần đầu, và thế là phải tốn thời gian chờ đợt cho bản thân và cả thời gian của BTC nữa. Do vậy, mang theo chai nước để uống, rửa mặt nhằm hạ nhiệt sẽ giảm nguy cơ phải chờ đợi thêm ở khâu này.

4. Chuẩn bị tâm lý bình tĩnh trước khi đo huyết áp và nhịp tim

Sau vòng đo nhiệt độ, người được tiêm sẽ được chuyển hồ sơ và sẽ phải xếp hàng chờ để đo nhịp tim và huyết áp. Đây là khâu sàng lọc mà nhiều người sẽ phải chờ lâu mới được vào vòng trong. Có người kiểm tra 3-4 lần sau khi ra nơi thoáng mát nghỉ ngơi mới đạt.

Thậm chí, nhiều người phải đi về khi mãi không đủ tiêu chuẩn ở khâu này. Do vậy, những ai mà có tiền sử về huyết áp hay nhịp tim nhanh thì nên tìm giải pháp để hạ trước khi đi tiêm. Cần lưu ý là uống cà phê cũng là nguyên nhân mà nhiều người bị vướng chỉ tiêu nhịp tim nhanh. Đừng uống cà phê hay chất kích thích tăng nhịp tim khác trước lịch tiêm.

5. Tâm lý sẵn sàng tiêm và chờ để lấy kết quả

Sau vòng đo huyết áp và nhịp tim thì đến vòng gặp bác sỹ kiểm tra sức khỏe. Bác sĩ sẽ hỏi và xác minh các thông tin được khai về tiền sử bệnh, dị ứng.... Ngoài ra, bác sĩ cũng làm một vài bài kiểm tra nho nhỏ như nghe nhịp thở, nghe tim, phổi...

Một khi có tâm lý sẵn sàng tiêm thì cơ thể người được tiêm sẽ không có thay đổi bất thường khi bác sĩ khám. Nếu người được tiêm qua các vòng khác và có tâm lý tốt trước vòng này thì thường được bác sĩ duyệt nếu những gì khai báo đủ tiêu chuẩn tiêm như khuyến cáo. Và thế là được tiêm.

Tiêm xong thì nên ở lại thêm 30 phút như khuyến cáo để vừa kiểm tra liệu có gì bất ổn không, vừa để nhận giấy xác nhận đã tiêm. Nếu quên điều này và bỏ về ngay sau khi tiêm xong thì sẽ gây phiền cho BTC vì họ phải gọi đi gọi lại nhiều lần và cũng sẽ phiền phức về quản lý hồ sơ sau đó.

BTC và các bác sĩ đã làm việc cực nhọc với áp lực lớn, chỉ nghỉ chừng 30 phút ăn trưa thôi, mà vẫn tiếp tục làm việc. Do vậy, việc chờ đợi thêm chừng 30 phút để lấy kết quả cho bản thân và giúp mọi chuyện tốt đẹp không làm yêu cầu quá đáng với người được tiêm.

6. Kiến thức cơ bản trước khi đi tiêm

Việc đọc trước những khuyến cáo và lưu ý trước khi đi tiêm là quan trọng. Nó hữu ích cho người được tiêm đỡ lo, bớt hoang mang... dễ vượt qua các vòng kiểm tra sàng lọc.

Mặt khác, người được tiêm có kiến thức cơ bản sẽ giúp giảm thiểu những câu hỏi mang tính phổ quát không quan trọng, nhờ thế giảm áp lực cho bác sỹ và giúp năng suất tiêm được cao hơn.

7. Tâm lý sẵn sàng và khả năng ứng phó với các tác dụng phụ của Covid-19

Với nhiều người lớn đã lâu không được tiêm, bên cạnh nỗi lo trước khi tiêm, sự hoang mang lo lắng khi gặp triệu chứng bất thường sau khi tiêm là không tránh khỏi, đặc biệt với người chưa tìm đọc những kiến thức cơ bản. Việc hoang mang vừa khổ cho bản thân, vừa gây lo lắng cho người thân, vừa có thể gây phiền cho bác sĩ hay những người tư vấn khi "đau chổ tiêm tí là hỏi, nhức đầu xíu là hỏi, sốt nhẹ là hỏi... ".

Do vậy, việc nắm kiến thức cơ bản và tự xử lý khi chỉ chịu những tác dụng phụ nhẹ (không có triệu chứng bất thường quá nghiêm trọng) là quan trọng. Thời gian đề bác sỹ làm nhiều việc chống phòng dịch khác hữu ích hơn là trả lời các câu hỏi từ sự hoang mang không quá cần thiết của người được tiêm.

Đang lúc dịch bệnh ngày càng lan rộng, đội ngũ cán bộ y tế phải chia nhau ở rất nhiều mặt trận như: tiêm ngừa, xét nghiệm, điều trị... Công việc của họ rất vất vả và phải hy sinh rất nhiều. Do vậy, sự hợp tác của mọi người dân, trong việc chuẩn bị trước khi tiêm, trong khi tiêm và biết tự xử lý sau khi tiêm (ngoại trừ những trường hợp bị phản ứng quá nặng) là cần thiết. Đây cũng là trách nhiệm của mỗi công dân. Khi có cơ hội, các bạn hãy chuẩn bị tốt trước khi đi tiêm. Chúc các bạn bình an trước đại dịch Covid-19.

Tri Tran Minh