Tôi từng nghe câu như thế này: “ Làm người thì không dễ có được ngày tháng yên ổn”. Thật vậy, trong cuộc sống ta cũng thường bị khuấy động bởi những lời đàm tiếu, phán xét đúng sai từ thế gian. Có người vì sợ người khác nghĩ xấu mà dè dặt hành động, có người vì lo thị phi mà mất đi chính mình. Nhưng xét đến cùng, nếu lòng đã không làm điều khuất tất, cớ gì phải bận tâm ánh nhìn của người đời?
Tâm ngay thì thân an, thân an thì không sợ lời bàn tán. Người có tâm ngay thẳng, sống đúng Đạo Nghĩa, hành xử có lương tri thì trong lòng tự có sự vững chãi. Dẫu thiên hạ hiểu lầm, lời qua tiếng lại, thì cũng như gió thoảng bên tai, chẳng làm xao động được tâm can.
Trong “Luận ngữ”, Khổng Tử từng nói:
“Quân tử vô sở tranh, tất cung kỳ thân, nhi hậu động, chánh kỳ nghi, tất tịnh kỳ thanh.”
Người quân tử không tranh giành, tự tề chỉnh bản thân rồi mới hành động, giữ phẩm hạnh ngay chính thì tự nhiên tiếng tăm trong sạch.
Chữ “chính tâm” luôn được các bậc Thánh hiền nhấn mạnh, bởi chính tâm là gốc của thân tu, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ.
Nếu tâm không chính, dù có khéo che đậy đến đâu, cuối cùng cũng bị lộ ra trong lời nói, cử chỉ, khí chất. Ngược lại, tâm chính rồi thì không cần tô vẽ. Như cây tre thẳng băng, dẫu gió thổi nghiêng ngả cũng không cong; như mặt trời mọc từ phương Đông, dù mây đen vây phủ, ánh sáng vẫn xuyên qua.
“Thị phi nhân ngữ, tự cổ đa đoan. Hành xử vô hối, chính khí tự tồn.”
Lời thị phi vốn nhiều từ xưa, chỉ cần hành xử không thẹn với lòng thì chính khí tự nhiên tồn tại.
Lời khen chê của thiên hạ thường phản ánh tâm thái của họ hơn là chân tướng sự việc. Vì người có Thiện tâm sẽ không hành xử như vậy.
Người tâm không chính thường hay nghi ngờ người khác, nhìn đâu cũng thấy lỗi.
Nếu ta vì họ mà dao động, thì hóa ra đang để người khác điều khiển đời sống nội tâm của mình. Đây chẳng phải là lấy bên ngoài làm chủ nội tâm, là đi ngược với đạo dưỡng tâm tu thân đó sao?
Trong “Đại học” một trong Tứ thư của Nho gia có nói:
“Dục tu kỳ thân giả, tiên chính kỳ tâm.”
Thế nên, điều người quân tử giữ gìn không phải là danh tiếng, mà là khí tiết. Không phải là ánh mắt người đời, mà là lương tri không hổ thẹn. Giữ được tâm chính là giữ được gốc rễ của mọi Đức Hạnh.
Còn chạy theo khen chê, được mất, là bị lôi kéo bởi trần tục, khó mà thanh thản được.
Người trí huệ không phí tâm phản bác điều không cần, không vội vàng biện minh trước lời xuyên tạc. Bởi họ hiểu rằng:
“Thanh giả tự thanh, trọc giả tự trọc”. Trong thì tự trong, đục thì tự đục.
Danh thơm vốn không cần tô, tiếng xấu cũng chẳng thể che lấp sự thật lâu dài. Trời cao có mắt, nhân quả tuần hoàn, kẻ ác gieo thị phi rồi cũng nhận về thân mình, người lành giữ được tâm sáng thì cuối cùng vẫn được người hiểu thấu và tôn trọng.
Thật vậy, chính khí là thành trì vững chắc nhất để con người đối mặt với phong ba thị phi của nhân gian. Người tâm sáng thì đêm ngủ yên giấc, việc gì cũng ung dung. Như lời cổ ngữ:
“Lòng ngay chẳng sợ lưỡi đời cong, thân chính không ngại bóng nghiêng tà.”
Vậy nên, nếu đã sống ngay chính, hãy an nhiên mà sống. Việc cần nói thì nói, việc cần lặng thì lặng. Không tự cao cũng chẳng tự ti, không khuất phục cũng chẳng hơn thua. Như người đi trên con đường núi vắng, không cần nhìn kẻ bàn tán bên đường, chỉ cần hướng về đỉnh cao mà bước.
Lòng không làm chuyện khuất tất, thì dù ngoài kia sóng gió thị phi, bên trong vẫn là một mặt hồ phẳng lặng. Thân tâm an định, thì lời người không còn sức nặng. Giữ lòng thanh tịnh, hành xử đoan chính, đó chính là phong thái của bậc quân tử: vững như núi, lặng như gương, sáng như trăng, giữa đêm thu thanh khiết.
Nguyên Tác An Hậu
Nguồn: https://vandieuhay.net/
Tâm ngay thì thân an, thân an thì không sợ lời bàn tán. Người có tâm ngay thẳng, sống đúng Đạo Nghĩa, hành xử có lương tri thì trong lòng tự có sự vững chãi. Dẫu thiên hạ hiểu lầm, lời qua tiếng lại, thì cũng như gió thoảng bên tai, chẳng làm xao động được tâm can.
Trong “Luận ngữ”, Khổng Tử từng nói:
“Quân tử vô sở tranh, tất cung kỳ thân, nhi hậu động, chánh kỳ nghi, tất tịnh kỳ thanh.”
Người quân tử không tranh giành, tự tề chỉnh bản thân rồi mới hành động, giữ phẩm hạnh ngay chính thì tự nhiên tiếng tăm trong sạch.
Chữ “chính tâm” luôn được các bậc Thánh hiền nhấn mạnh, bởi chính tâm là gốc của thân tu, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ.
Nếu tâm không chính, dù có khéo che đậy đến đâu, cuối cùng cũng bị lộ ra trong lời nói, cử chỉ, khí chất. Ngược lại, tâm chính rồi thì không cần tô vẽ. Như cây tre thẳng băng, dẫu gió thổi nghiêng ngả cũng không cong; như mặt trời mọc từ phương Đông, dù mây đen vây phủ, ánh sáng vẫn xuyên qua.
“Thị phi nhân ngữ, tự cổ đa đoan. Hành xử vô hối, chính khí tự tồn.”
Lời thị phi vốn nhiều từ xưa, chỉ cần hành xử không thẹn với lòng thì chính khí tự nhiên tồn tại.
Lời khen chê của thiên hạ thường phản ánh tâm thái của họ hơn là chân tướng sự việc. Vì người có Thiện tâm sẽ không hành xử như vậy.
Người tâm không chính thường hay nghi ngờ người khác, nhìn đâu cũng thấy lỗi.
Nếu ta vì họ mà dao động, thì hóa ra đang để người khác điều khiển đời sống nội tâm của mình. Đây chẳng phải là lấy bên ngoài làm chủ nội tâm, là đi ngược với đạo dưỡng tâm tu thân đó sao?
Trong “Đại học” một trong Tứ thư của Nho gia có nói:
“Dục tu kỳ thân giả, tiên chính kỳ tâm.”
Thế nên, điều người quân tử giữ gìn không phải là danh tiếng, mà là khí tiết. Không phải là ánh mắt người đời, mà là lương tri không hổ thẹn. Giữ được tâm chính là giữ được gốc rễ của mọi Đức Hạnh.
Còn chạy theo khen chê, được mất, là bị lôi kéo bởi trần tục, khó mà thanh thản được.
Người trí huệ không phí tâm phản bác điều không cần, không vội vàng biện minh trước lời xuyên tạc. Bởi họ hiểu rằng:
“Thanh giả tự thanh, trọc giả tự trọc”. Trong thì tự trong, đục thì tự đục.
Danh thơm vốn không cần tô, tiếng xấu cũng chẳng thể che lấp sự thật lâu dài. Trời cao có mắt, nhân quả tuần hoàn, kẻ ác gieo thị phi rồi cũng nhận về thân mình, người lành giữ được tâm sáng thì cuối cùng vẫn được người hiểu thấu và tôn trọng.
Thật vậy, chính khí là thành trì vững chắc nhất để con người đối mặt với phong ba thị phi của nhân gian. Người tâm sáng thì đêm ngủ yên giấc, việc gì cũng ung dung. Như lời cổ ngữ:
“Lòng ngay chẳng sợ lưỡi đời cong, thân chính không ngại bóng nghiêng tà.”
Vậy nên, nếu đã sống ngay chính, hãy an nhiên mà sống. Việc cần nói thì nói, việc cần lặng thì lặng. Không tự cao cũng chẳng tự ti, không khuất phục cũng chẳng hơn thua. Như người đi trên con đường núi vắng, không cần nhìn kẻ bàn tán bên đường, chỉ cần hướng về đỉnh cao mà bước.
Lòng không làm chuyện khuất tất, thì dù ngoài kia sóng gió thị phi, bên trong vẫn là một mặt hồ phẳng lặng. Thân tâm an định, thì lời người không còn sức nặng. Giữ lòng thanh tịnh, hành xử đoan chính, đó chính là phong thái của bậc quân tử: vững như núi, lặng như gương, sáng như trăng, giữa đêm thu thanh khiết.
Nguyên Tác An Hậu
Nguồn: https://vandieuhay.net/
